Veelgestelde vragen over de inkomstenbelasting

Niet elke bijverdienste is een onderneming. Er wordt gekeken naar zelfstandigheid, de omvang van de werkzaamheden, winstverwachting, ondernemersrisico, aansprakelijkheid en het aantal opdrachtgevers. Haalt u dat niet, dan is uw inkomen meestal resultaat uit overige werkzaamheden. Dat valt in dezelfde box 1, maar zonder ondernemersaftrek en zonder mkb-winstvrijstelling. Het onderscheid bepaalt dus direct wat u betaalt.

U voldoet eraan als u in een kalenderjaar ten minste 1.225 uur aan uw onderneming besteedt, gemiddeld zo’n 24 uur per week (art. 3.6 Wet IB 2001). Hebt u daarnaast een baan of ander werk, dan geldt bovendien het grotendeelscriterium: minstens de helft van al uw arbeidstijd moet naar de onderneming gaan. De reistijd voor uw dienstbetrekking telt daarbij mee aan de kant van die baan, wat het criterium onverwacht scherp maakt. Zonder urenadministratie is het lastig aan te tonen.

De ondernemersaftrek bestaat onder meer uit de zelfstandigenaftrek, de startersaftrek, de aftrek voor speur- en ontwikkelingswerk, de meewerkaftrek en de stakingsaftrek. Daarnaast is er de mkb-winstvrijstelling, een percentage van de winst. Voor het grootste deel van de ondernemersaftrek moet u aan het urencriterium voldoen; voor de mkb-winstvrijstelling niet. Twee dingen om te weten: de zelfstandigenaftrek en de mkb-winstvrijstelling worden al jaren stapsgewijs afgebouwd, en ze tellen mee tegen een gemaximeerd tarief. Het voordeel is dus kleiner dan het bedrag doet vermoeden.

Nee. Tot en met 2022 kon een ondernemer die aan het urencriterium voldeed een fiscale oudedagsreserve (FOR) opbouwen ten laste van de winst. Nieuwe opbouw is sindsdien niet meer mogelijk. Een reserve die u vóór 2023 hebt gevormd blijft staan en moet nog worden afgewikkeld: bij staken, bij omzetting in een lijfrente, of zodra de reserve boven het ondernemingsvermogen uitkomt. Daar gaat het in de praktijk mis: op die post staat nog een belastingclaim die veel ondernemers uit het oog verliezen.

Meestal niet. Eerst is de vraag of de woning tot uw ondernemingsvermogen of tot uw privévermogen hoort. Hoort de woning inclusief de werkruimte tot het privévermogen, dan zijn de kosten van die werkruimte in beginsel niet aftrekbaar (art. 3.16 Wet IB 2001). En dat gaat ver: energie, stoffering, schilderwerk en de complete inrichting vallen er ook onder. Er is één uitzondering, met twee voorwaarden die tegelijk moeten gelden: de ruimte moet een zelfstandig deel van de woning zijn, met een eigen ingang en eigen voorzieningen, én u moet een belangrijk deel van uw inkomen in of vanuit die ruimte verdienen. Een werkplek op zolder haalt dat vrijwel nooit.

Dat is een keuze binnen de regels van vermogensetikettering, en u maakt hem bij aanschaf. Gaat de auto naar het ondernemingsvermogen, dan zijn alle autokosten aftrekbaar en staat daar een bijtelling voor privégebruik tegenover. Die bijtelling is nooit hoger dan de werkelijke autokosten, wat bij een oude auto veel scheelt. Rijdt u aantoonbaar minder dan 500 kilometer per jaar privé, dan blijft de bijtelling achterwege, maar dan is een sluitende rittenregistratie onmisbaar. Houdt u de auto privé, dan brengt u een kilometervergoeding ten laste van de winst.

De aangifte inkomstenbelasting gaat over een kalenderjaar en moet in beginsel vóór 1 mei van het volgende jaar binnen zijn. Werkt u met een adviseur, dan kan uitstel worden aangevraagd via de uitstelregeling voor belastingconsulenten, waarmee de aangiften gespreid over het jaar worden ingediend. Te laat indienen is geen vrijblijvende zaak: de inspecteur kan een verzuimboete opleggen voor het niet of niet tijdig doen van aangifte (art. 67a AWR). Blijft de aangifte helemaal uit, dan volgt een ambtshalve aanslag, en verschuift de bewijslast naar u.

In een bv is de winst belast met vennootschapsbelasting. Wat u uzelf uitkeert is loon, met het gebruikelijk loon als ondergrens, of dividend in box 2. De ondernemersaftrek en de mkb-winstvrijstelling vervallen: die horen bij winst uit onderneming en niet bij de bv. Of de overstap gunstig is hangt af van uw winstniveau, van wat u nodig hebt om van te leven en van wat u in de vennootschap kunt laten staan. Reken het door vóórdat u omzet. Terugdraaien kost meer dan de overstap zelf.